Van'da 5 bin yıllık arpa taneleri bulundu

Van'ın Gürpınar ilçesindeki İremir Höyüğü'nde yürütülen kazı çalışmalarında yaklaşık 5 bin yıllık olduğu değerlendirilen Erken Tunç Çağı'na ait karbonlaşmış arpa taneleri bulundu. Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğünün izniyle 2020 yılında başlatılan kazı çalışmaları, Van Müzesi başkanlığında, Yüzüncü Yıl Üniversitesi (YYÜ) Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Hanifi Biber'in bilimsel sorumluluğunda yürütülüyor. Kazı ekibi, geçen yıllarda Erken Tunç Çağı'na ait depo alanını tespit etmişti. Bu yıl da aynı noktada fırın ve çömleklerin olduğu mutfak bölümünü ve bu bölümdeki alt ve üst ezgi (öğütme) taşlarını, küçükbaş hayvan kemiklerini, kırık bir küpün içinde ve çevresinde 5 bin yıllık olduğu değerlendirilen karbonlaşmış arpa tanelerini ortaya çıkardı. Elekten geçirilerek muhafaza altına alınan, Erken Tunç Çağı'na ait karbonlaşmış arpa taneleri, laboratuvar ortamında incelenecek. "Bulgular tarımsal anlamda önemli bir merkez olduğunu gösteriyor" Biber, şu ana kadar farklı dönemlere ait 8 tabakayla karşılaştıkları höyüğün bölgede kazısı devam eden en eski yerleşim yeri olduğunu belirtti. Höyüğün asıl tabakalarının Karaz ya da Erken Transkafkasya denilen kültürün yaşam alanını oluşturduğunu kaydeden Biber, şunları söyledi: "Bu yılki çalışmalarımızda 2023'te açtığımız depo mekanının çevre temizliği sırasında, mekanın kuzey duvarına bitişik durumda bir fırın bulduk. Bu in situ (Arkeolojide bir buluntunun, gündelik yaşamda kullanıldığı yerde ele geçmesi) haliyle korunmuş olduğundan dolayı çok önemli. Mutfak bölümünün yanında yer alan ve daha önce izinsiz kazılarla açılmış olan alanda yürütülen temizlik ve sondaj kazısında biraz daha derine inildi, orada da sondaj kesitinde taş temel üzerine kerpiçle devam eden duvarlar gördük. Bu alanda muhtemelen Geç Kalkolitik Çağ'a tarihlendirilebilecek bulgulara ulaştık. Bu da bize höyüğün çok eski dönemlere uzandığını gösteriyor." Kazılar sürdükçe yeni bulguların gün yüzüne çıktığını dile getiren Biber, "İremir Höyüğü'nün konisine yakın bir diğer açmada ise bir depo mekanı olduğunu düşündüğümüz yapının kalıntılarını bulduk. İçerisinde, oldukları yerde parçalanmış büyük çanak çömlekler vardı. Sanırım burası, höyüğün en geç dönemine ait. Depo mekanlarının yanında da alt ve üst ezgi taşları, obsidiyen kesici ve delici aletler bulduk. Bu bulgular, bize İremir Höyüğü'nün tahmin ettiğimizden çok daha önemli bir yerleşim yeri olduğunu gösteriyor. Elde ettiğimiz bulgular, genelde Van Gölü çevresinin özelde de Gürpınar Ovası'nın dip tarihine ışık tutacak bilgiler sunuyor." ifadelerini kullandı. Bulguların medeniyetlerin sosyal yaşantısına ilişkin de bilgi sunduğunu anlatan Biber, "2020'de kaçak kazı yapılan çukurun kenarında karbonlaşmış arpa taneleri bulmuştuk. Bu yılki çalışmalarımızda parçalanmış küpün içinde ve çevresinde de benzer bulgulara rastladık. Bu bulguların yanı sıra en son açmamızda ortaya çıkardığımız büyük küpler, bize buranın tarımsal anlamda önemli bir merkez olduğunu gösteriyor." dedi. Biber, kazı çalışmalarına destek veren Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü, Van Valiliği, Van YYÜ Rektörlüğü, Gürpınar ve Edremit kaymakamlıklarına teşekkür etti. "Bu coğrafyadaki en erken yerleşim yeri kazısı burada yapılıyor" Van YYÜ Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Hakan Yılmaz ise kazıda ortaya çıkan kemiklerin Urartu öncesi tarım ve hayvancılıkla ilgili önemli bilgiler sunduğunu belirtti. Höyüğün bölgede kazısı devam eden en eski yerleşim yeri olduğunu vurgulayan Yılmaz, "Aşırı derecede küçükbaş hayvan yetiştiriciliği yapıldığını görüyoruz. Az sayıda büyükbaş hayvan kemiği de bulduk. Yaban hayvanı konusunda şu ana kadar net olarak tespit ettiğimiz yaban keçisi, kızıl geyik ve bir ayının parçalarını bulduk. Ayı, bu coğrafyada çok nadir görülen bir hayvan. Her katmanda çıkan çanak, çömlek, ezgi taşları ve arpaları değerlendiriyoruz. Katmanları inerek bu yoğunluğun nasıl olduğunu belirleyeceğiz. Bölgede genellikle Urartu kaleleri ve nekropollerinde kazılar yapılıyor ama bu coğrafyadaki en erken yerleşim yeri kazısı burada yapılıyor." şeklinde konuştu.